GRZYBY PLEŚNIOWE W BUDYNKACH - ZAGROŻENIA

   Wśród czynników negatywnie oddziałujących na organizm ludzki, grzyby pleśniowe zajmują znaczące miejsce. Specyficzność morfologiczna, a także biochemiczna sprawiła, że organizmy te stały się powszechnie obecnymi w naturalnym środowisku bytowania człowieka. Łatwość rozprzestrzeniania się,
małe wymagania pokarmowe, zdolność przystosowania się do warunków ekstremalnych oraz bogaty aparat enzymatyczny gwarantują pleśniom wszechobecność. Z szeregu parametrów decydujących o rozwoju pleśni najistotniejsze to: wilgotność i brak odpowiedniej wentylacji.

   Do czynników decydujących o występowaniu i rozwoju grzybów zaliczyć
należy:
1. wady projektowe i techniczne, brak właściwej izolacji przeciwwilgociowej, źle działającą wentylację;
2. niewłaściwą eksploatację pomieszczeń, podwyższoną wilgotność powietrza wewnętrznego wynikającą z nadmiernej szczelności mieszkania utrudniającą infiltracje powietrza zewnętrznego.

   Skutki wywołane nadmiernym rozwojem pleśni są natury estetycznej, ekonomicznej (zniszczenie materiałów) oraz, co najważniejsze, zdrowotnej. 

   Zagrożenia zdrowotne jakie powodują grzyby rozwijające się w środowisku mieszkaniowym wynikają z trzech zasadniczych powodów:
1. stanowią podstawową grupę alergenów inhalacyjnych;
2. wytwarzają toksyczne metabolity - mikotoksyny;
3. wydzielają do otoczenia szerokie spektrum związków lotnych silnie aromatycznych i szkodliwych.

   Zakres toksycznego oddziaływania na organizmy jest bardzo szeroki. Wytwarzanie przez pleśnie mikotoksyny mają właściwości:
- mutagenne;
- teratogenne;
- kancerogenne;
- dermatotoksyczne;
- hepatotoksyczne;
- nefrotoksyczne;
- neurotoksyczne.

   Grzyby atakują m.in. płuca, układ nerwowy, gałkę oczną, mięsień sercowy a także wywołują inne schorzenia. Ponadto hamują syntezę białek, zaburzają aktywności enzymów, zmniejszają krzepliwość krwi, osłabiają naturalna odporność przeciwnowotworową oraz powodują ciągłe uczucie zmęczenia.

   Mikotoksyny dostają się do organizmu człowieka drogą pokarmową lub inhalacyjną wraz z konidiami. Jak wykazują liczne badania, ta ostatnia droga jest
najbardziej niebezpieczna, ponieważ toksyny mogą działać na makrofagi w tkankach płucnych niszcząc je i czyniąc ten organizm podatnym na inwazję
innych czynników chorobowych.

     POWIETRZE W POMIESZCZENIACH MUSI BYĆ SUCHE I CZYSTE PRZEZ CAŁY ROK. SZCZELNE OKNA I MATERIAŁY IZOLACYJNE NIEPRZEPUSZCZAJĄCE WODY STOSOWANE BEZ REKUPERACJI STWARZAJĄ PROBLEMY NA WIELKĄ SKALĘ.

ROZTOCZA
Niedostrzegalny gołym okiem pajączek o wymiarach 0,1-3 mm robi groźne wrażenie w mikroskopowym powiększeniu. Żyje w kurzu żywiąc się złuszczonym naskórkiem, który zrzucamy w normalnym procesie wymiany. Do jego
strawienia wytwarza specjalny enzym precyzyjnie skierowany przeciwko ludzkiemu organizmowi. Badania alergologów francuskich i niemieckich
wykazały, iż 80% wszystkich alergii wywołanych jest przez roztocza, które w wyniku ewolucji stworzyły celowy i bardzo skuteczny mechanizm wywołujący alergię (alergenem są enzymy znajdujące się w odchodach łatwo unoszących się w powietrzu). Te same badania wykazują, iż ponad 80% ludzi przebywających
w pomieszczeniach z dużą ilością roztoczy będzie cierpieć na alergię, która w konsekwencji prowadzi do wyniszczenia organizmu. Najskuteczniejsza metodą
na zniszczenie tych nieprzyjemnych domowych zwierzątek jest pozbawienie ich dostępu do wody. Utrzymanie wilgotności względnej powietrza poniżej 60% potrafi skutecznie zlikwidować ten problem. Pożądany efekt można uzyskać tylko dzięki wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła.

GRZYB DOMOWY
Wielogatunkowe organizmy rozwijające się w ciepłym i wilgotnym środowisku. Grzyb domowy żywi się głównie substancjami wydzielanym podczas kaszlu. Zarodniki oraz mikotoksyny, które wraz z cząsteczkami samych grzybów unoszą się w powietrzu wytwarzają silnie alergizujące substancje i zmieniają ich skład,
aż do spowodowania pożądanego przez siebie skutku. Dostają się do organizmu drogą oddechową lub przez skórę wywołując u ludzi poważne zagrożenie zdrowia: bóle i zwroty głowy, nudności i zaburzenia układu pokarmowego, alergie, astmy, grzybice płuc. Mogą również powodować zmiany nowotworowe,
w tym białaczkę u dzieci. Wyłączną i skuteczna metoda walki jest zapobieganie jego powstaniu przez zmniejszenie wilgotności powietrza i ścian, gdyż
ostatecznie usunąć można go poprzez rozbiórkę budynku. Należy pamiętać,
iż wszelkie próby chemicznego usunięcia grzyba jedynie go wzmacniają i uodparniają.

DWUTLENEK WĘGLA (CO2)
Pozornie nieszkodliwy gaz, który wydzielany w procesie oddychania jest bardzo toksyczny dla organizmu człowieka. Wysokie stężenie dwutlenku węgla -
powyżej 1200 PPM - powoduje obumieranie komórek nerwowych, zwłaszcza mózgu. Powszechne są także przypadki omdlenia. W źle wentylowanych pomieszczeniach najwyższe jego stężenie utrzymuje się w dolnych partiach i jest najbardziej szkodliwe podczas snu.

FORMALDEHYD
- jedna z najbardziej kancerogennych (rakotwórczych) substancji uwalniająca się
z płyt meblowych i innych przedmiotów, w których użyto klejów formaldehydowych. Wdychany do organizmu przez drogi oddechowe,
skórę oraz przewód pokarmowy powoduje utratę przytomności, choroby płuc,
a w skrajnych przypadkach zatrucie, porażenie układu nerwowego
i oddechowego a nawet śmierć. Z racji niskiej ceny, produkowane z formaliny i odpadów zwierzęcych kleje są niestety najczęściej stosowanymi na rynku.

   Powyższe problemy likwiduje wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła jeżeli jest w eksploatacji, czyli pracuje ciągle i na wysokim wydatku powietrza. Wymagany efekt może zapewnić tylko centrala wentylacyjna z rekuperatorem, który:
- ma efektywność powyżej 90% przy równych przepływach nawiew-wywiew;
- nie zaszrania się w czasie mrozów (brak nagrzewnic do rozszraniania);
- posiada wentylatory o wysokiej sprawności (moc elektryczna napędu wentylatorów powinna stanowić mniej niż 1% odzyskanej mocy cieplnej).

Materiał udostępniony przez Polskie Stowarzyszenie Mykologów Budownictwa